Michał Mendak to fenomenalna postać, choć wielu mieszkańców Sandomierza nawet nie kojarzy takiego nazwiska. Mendak w przeszłości był dziennikarzem. Swoich sił próbował na Sandomierszczyźnie, był też redaktorem lokalnych telewizji w Ostrowcu Świętokrzyskim, a nawet pracował w ośrodku regionalnym Telewizji Polskiej w Kielcach. W Królewskim Mieście częściej widoczny zaczął bywać po kilku miesiącach od wygranych wyborów przez Marcina Marca w 2018 roku. Wówczas, podczas jednego z briefingów Marcin Marzec przedstawił go jako swojego rzecznika prasowego.
Przed laty Michał Mendak porzucił dziennikarstwo dla pracy w jednostkach samorządu terytorialnego. Widoczny był także w samorządowej kampanii wyborczej w 2018 roku. Na facebookowym profilu „Sandokracja”, na filmie opublikowanym 28 października 2018 roku Mendak prowadził rozmowę z ówczesnym kandydatem na fotel burmistrza Marcinem Marcem, tuż przed drugą turą głosowania.
Już po wyborach, kiedy na najważniejszym fotelu w mieście usiadł Marcin Marzec, to właśnie Michał Mendak został przedstawiony mediom jako rzecznik prasowy nowego burmistrza. Mieszkaniec Ostrowca Świętokrzyskiego, choć prywatnie związany z Ziemią Sandomierską, nie pracował na etacie w Urzędzie Miejskim. Zadania, które realizował jako osoba pośrednicząca w kontaktach z dziennikarzami oparte były na umowie zlecenie.
Nasza współpraca z rzecznikiem i „wyrzucenie” z czatu
W 2021 roku pierwszy raz przyjrzałem się bliżej, jak wygląda praca Michała Mendaka. Dlaczego? Współpraca pomiędzy naszym zespołem redakcyjnym, a rzecznikiem burmistrza nie zawsze układała się dobrze. Przed laty my, jako redakcja, daliśmy się poznać jako osoby dociekające prawdy także w tych cięższych tematach, nie zawsze wygodnych włodarzom Sandomierza. Wśród nich były sprawy takie jak zamiar przeniesienia Szkoły Podstawowej nr 2, zakupu nowego samochodu służbowego dla magistratu czy wyprzedaży nieruchomości gminnych. W przypadku takich właśnie tematów zdarzało się, że nieco trudniej było uzyskać zadowalające nas informacje. To, o czym trzeba wspomnieć, a co niestety z perspektywy czasu okazało się mało profesjonalne, to moje osobiste zaangażowanie w takich momentach. Zdarzało się, że emocje brały górę, bo przecież jako dziennikarz mam za zadanie dotrzeć do prawdy, a rzecznik prasowy ma płacone za to, by umożliwić mi uzyskanie tych informacji, ale nie zawsze było to tak proste. Na początku swojej współpracy z dziennikarzami w 2019 roku, Michał Mendak zaproponował czat na Messengerze, jako kanał komunikacji z wszystkimi przedstawicielami mediów. Na takiej grupie informowano nas o zbliżających się wydarzeniach w mieście czy konferencjach zwoływanych przez Marcina Marca. Tam można też było zapytać o kwestie, które chcielibyśmy poruszyć w materiałach prasowych.
Po jednej z takich sytuacji w 2021 roku, kiedy właśnie emocje wzięły górę z obu stron, Michał Mendak wyrzucił z tej grupy mnie i pozostałych dziennikarzy z tej samej redakcji. Jednocześnie zostaliśmy odcięci od ogólnie przyjętego schematu i już trudniej było nam czerpać informacje o funkcjonowaniu sandomierskiego magistratu. Jednak po jakimś czasie i dzięki naszej stanowczej reakcji oraz podniesieniu kwestii nierównego traktowania mediów na jednym ze spotkań z Marcinem Marcem, zostaliśmy przywróceni do tego kanału komunikacji.
Zapytanie o zarobki, czas pracy i interwencja w Sandomierzu
Podejście rzecznika prasowego do nas, który przecież zarabia na tym, by być do usług każdego dziennikarza wywołało u nas potrzebę szczegółowego zweryfikowania zakresu jego obowiązków, godzenia tego z pracą w innym zakładzie, w innym mieście i wynagrodzenia jakie za to pobiera. Wtedy pierwszy raz wystąpiłem z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej do Urzędu Miejskiego w Sandomierzu oraz Miejskiego Centrum Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim, w zakresie dotyczącym zatrudnienia Michała Mendaka. W odległym o 40 kilometrów mieście, to właśnie w tej instytucji kultury był ówcześnie zatrudniony rzecznik prasowy burmistrza Sandomierza.
Nasze maile wywołały niemałe zamieszanie w obu tych miastach. W sprawie naszych zapytań miał interweniować także ówczesny Prezydent Ostrowca Świętokrzyskiego. Docierały do nas doniesienia, że w tym temacie prezydent miał osobiście gościć u przedstawicieli samorządu w Sandomierzu, by ci wpłynęli na nasze zachowanie. Mimo to, odpowiedź od sandomierskiego magistratu wtedy otrzymaliśmy i mogliśmy się dowiedzieć o kwestiach finansowych i zakresie zadań jakie miał wykonywać Mendak. Z kolei, kiedy równolegle pytaliśmy o podobne kwestie, ale rozbudowane o obecność w pracy Michała Mendaka w konkretnych dniach, kiedy uczestniczył w wydarzeniach w Sandomierzu – między innymi po to, by sprawdzić czy jednocześnie nie znajduje się w dwóch miejscach na raz, początkowo odpowiedziano nam tylko w części. Nie uzyskaliśmy konkretnych informacji chociażby co do zestawienia czasu pracy. Wtedy sprawa oparła się o Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem nakazał szefowi instytucji udzielić nam takich informacji o jakie pytaliśmy. Po trudnych przepychankach w końcu mieliśmy pełny zasób dokumentów nad którymi mogliśmy popracować. Mimo to jednak materiał prasowy dotyczący Michała Mendaka nigdy się nie ukazał, aż do dziś.
Współpraca z Michałem Mendakiem, choć nie była rewelacyjna, to przez kolejne ponad dwa lata układała się nie najgorzej. W listopadzie 2023 roku po konferencji prasowej dotyczącej koncepcji remontu Kamienicy Oleśnickich wobec mnie i innych dziennikarzy z STV.INFO Michał Mendak zastosował ten sam trick sprzed dwóch lat – wyrzucił nas z grupowego czatu, po tym, gdy zwrócił nam uwagę na to, jakie zdjęcia opublikowaliśmy z tego wydarzenia. Zdaniem rzecznika wykonaliśmy brzydkie zdjęcie Naczelnikowi Wydziału Promocji, Rozwoju i Inwestycji, na którym – według Mendaka – uchwycony został tak zwany „grymas” na twarzy naczelnika. Zdjęcie to miałoby wpłynąć na niekorzystny jego wizerunek. Nie pomogły zapewnienia z naszej strony, że w żadnym wypadku nie mieliśmy tego na celu, a interpretacja M. Mendaka jest głęboko przesadzona i zupełnie niezrozumiała. Warto w tym momencie dodać, że od tamtego dnia, do dziś, przez ponad trzy miesiące nie skontaktował się z nami sam naczelnik w tej kwestii, z jakimikolwiek ewentualnymi uwagami. Niemniej jednak, zdjęcie usunęliśmy. Po tym zdarzeniu ponownie zostaliśmy potraktowani w sposób conajmniej nieelegancki, wyrzuceniem z dziennikarskiego czatu. Od tamtej pory kanałem komunikacji z rzecznikiem jest ten telefoniczny lub prywatne wiadomości tekstowe, informujące o miejskich wydarzeniach. Niestety, jak mogliśmy doświadczyć, nie zawsze otrzymujemy informacje o tej samej porze i tych samych imprezach i szczegółach dotyczących wydarzeń co te, seryjnie przesyłane do innych dziennikarzy.
Po tym zdarzeniu, w grudniu 2023 roku postanowiłem odświeżyć sprawę i zweryfikować zakres obowiązków rzecznika oraz uzyskać informacje o wynagrodzeniu jakie za ten zakres wykonanych prac pobiera Michał Mendak. 9 grudnia 2023 roku przesłałem maila z pytaniami o te kwestie, równolegle do Urzędu Miejskiego w Sandomierzu oraz drugiego zakładu pracy rzecznika, w Ostrowcu Świętokrzyskim. Tu warto wspomnieć, że Michał Mendak już nie pracuje w Miejskim Centrum Kultury w Ostrowcu Świętokrzyskim. Od września 2023 roku jest Kierownikiem Referatu ds. Promocji i Komunikacji Społecznej w Wydziale Organizacyjno-Prawnym ostrowieckiego starostwa powiatowego. Oba urzędy otrzymały od nas zapytanie w trybie dostępu do informacji publicznej. W ustawowym terminie odpowiedziały oba, ale w pełnym zakresie tylko ten z Sandomierza.
Umowy wznawiane co roku, podwyżka po trzech latach
Jak czytamy w nadesłanych dokumentach, z Michałem Mendakiem władze sandomierskiego magistratu zawarły pięć umów (stan na dzień 22 grudnia 2023 roku). Pierwsza z nich jest z datą 28 stycznia 2019 roku. Według niej w zakresie obowiązków jakie ma wykonywać Mendak jest:
- opracowanie i wdrożenie polityki informacyjnej Urzędu Miasta Sandomierz
- współpraca z lokalnymi i regionalnymi mediami
- kreowanie pozytywnego wizerunku miasta
- prowadzenie kont na portalach społecznościowych
- przygotowywanie materiałów audiowizualnych i prasowych z bieżących wydarzeń w mieście
- przygotowywanie filmów promocyjnych
Za realizację tych zadań strony ustaliły stosowne, miesięczne wynagrodzenie. W latach 2019-2021 wynosiło ono 2 964.00 złotych. Mimo, że w kolejnych latach zakres obowiązków się nie zmieniał, to 7 lutego 2022 roku zawarto umowę, w której zwiększono wynagrodzenie Mendakowi. Od tamtej pory wynosiło ono 3 260.00 złotych. Kolejną podwyżkę zastosowano w umowie zawartej dokładnie rok później, 7 lutego 2023 roku. Wtedy wynagrodzenie podniesiono do 3 500,00 złotych miesięcznie.
To o czym trzeba wspomnieć, to kwestia obecności rzecznika prasowego na wydarzeniach odbywających się w mieście. Takiego zapisu faktycznie nie ma w umowach do których dotarliśmy, zatem Mendak nie musi w tych imprezach uczestniczyć. Jest natomiast „współpraca z lokalnymi i regionalnymi mediami”. Do czego się ona sprowadza? Najczęściej jest to przekazywanie informacji utworzonych przez inne osoby pracujące w Urzędzie Miejskim, przedstawicielom mediów. Niemal przy każdej okazji, kiedy burmistrz miasta uczestniczy w jakimś wydarzeniu, razem z nim uczestniczy także pracownik referatu promocji z magistratu. On lub ona wykonuje zdjęcia i rejestruje ewentualnie zapis dźwiękowy. Później to te materiały przekazywane są Michałowi Mendakowi, który następnie rozsyła je innym mediom. Następuje to o różnych porach. O różnych porach dnia rzecznik jest dostępny dla sandomierskich mediów. Trzeba przyznać, że sprawnie odpowiada na wiadomości na internetowym czacie czy odbiera telefony. Właśnie, rzecznik jest dostępny o różnych porach, bez znaczenia czy jest to weekend czy dzień powszedni, aktywny jest tak samo, mimo, że pracuje na etacie w Ostrowcu Świętokrzyskim.
Czy szefowa wyraziła zgodę na pracę w Sandomierzu?
Wyżej wspomnieliśmy, że pytania o Michała Mendaka skierowaliśmy także do ostrowieckiego starostwa. Także w ustawowym terminie otrzymaliśmy odpowiedź, niestety niepełną. W przesłanym mailu poprosiliśmy o potwierdzenie zatrudnienia w starostwie i informację o zakresie obowiązków ciążących na tym pracowniku. Te informacje oczywiście zostały do nas przesłane. Pytaliśmy jednak też o miesięczne wynagrodzenie kierownika ostrowieckiego referatu, korzystanie z urlopów i przebywaniu na zwolnieniach lekarskich. Wspomnieliśmy także, że chcielibyśmy poznać zestawienie obecności w pracy Michała Mendaka od momentu zatrudnienia, do dnia przesłania zapytania. Na koniec zapytaliśmy o kluczowe: Czy starosta ostrowiecki posiada wiedzę, że jego pracownik sprawuje także funkcję rzecznika prasowego burmistrza Sandomierza, czy starosta wyraził zgodę na takie zatrudnienie, czy nie koliduje to w sprawowaniu obowiązków wynikających z zatrudnienia w starostwie, a także czy starosta posiada wiedzę jakoby Michał Mendak miał wykonywać zadania wynikające z umowy zlecenia w Sandomierzu, w momencie fizycznego wykonywania obowiązków zawodowych w Ostrowcu Świętokrzyskim, w godzinach pracy urzędu starostwa. Jednak na te pytania, odpowiedzi nam nie udzielono.
Sekretarz Powiatu Ostrowieckiego, który podpisał się pod przesłaną nam odpowiedzią w tych punktach naszego wniosku powołał się na przepisy prawa, które jego zdaniem pozwalają na nieujawnianie tychże informacji, także uważając, że znaczna część z nich nie spełnia przesłanki informacji publicznej.
Wobec takiej odpowiedzi, sprawę skierowaliśmy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Teraz to sąd w Kielcach oceni czy powinniśmy otrzymać odpowiedzi na te kwestie czy też nie. Na posiedzenie sądu nadal oczekujemy, od decyzji niezawisłego organu będzie zależeć czy mieszkańcy Sandomierza i Ostrowca Świętokrzyskiego będą mogli poznać szczegóły tej sprawy.
Kolejna kampania z rzecznikiem
Kilka tygodni temu ruszyła kampania samorządowa, przed kolejnymi wyborami na najważniejsze funkcje w mieście. Podczas inauguracji kampanii obecnego burmistrza, Marcina Marca, który ubiega się o reelekcję był oczywiście obecny Michał Mendak. 17 lutego 2024 roku to on rozpoczynał briefing, podczas którego zaprezentowano kandydatów na radnych z komitetu „Przyjazny Samorząd”.
Pytany o to, w jakiej roli występuje w sztabie, nie chciał odpowiedzieć. Stwierdził, że jest rzecznikiem burmistrza.
